Финансиска анализа за посигурни деловни одлуки

Продажбата може да расте, а на сметката сепак да нема доволно средства за плати, добавувачи или ДДВ. Може и добивката на хартија да изгледа добра, додека залихите се натрупуваат, а побарувањата се наплатуваат предоцна. Токму затоа финансиска анализа не е формалност што се прави само за банка, инвеститор или годишна сметка. Таа е практична основа за секојдневни деловни одлуки.

За сопственикот или управителот, добрата анализа треба да даде јасен одговор на неколку прашања: Дали компанијата создава добивка? Дали може навремено да ги подмири обврските? Каде се врзани парите? Дали растот носи подобар резултат или само поголем обем на работа и ризик? Кога бројките се точни и правилно протолкувани, одлуките се носат со помалку претпоставки.

Што покажува финансиската анализа

Финансиската анализа ги користи податоците од билансот на состојба, билансот на успех, извештаите за паричен тек и други сметководствени евиденции за да ја прикаже реалната финансиска положба на фирмата. Нејзината цел не е само да пресмета показатели, туку да објасни што значат тие за работењето.

Билансот на успех покажува дали приходите ги покриваат трошоците и колкава добивка останува. Билансот на состојба открива со каков имот располага компанијата, колкави се обврските и колкав е сопствениот капитал. Паричниот тек, пак, покажува дали готовината навистина влегува во фирмата во моментот кога е потребна.

Овие извештаи мора да се читаат заедно. Компанија може да има добивка затоа што издала фактури, но ако купувачите не плаќаат во договорениот рок, ликвидноста ќе биде проблем. Од друга страна, компанија со умерена добивка, но дисциплинирана наплата и добро планирани обврски, може да работи постабилно и полесно да финансира раст.

Точни податоци пред било каков заклучок

Ниту една анализа не може да биде поквалитетна од сметководствените податоци врз кои се темели. Неевидентирана влезна фактура, погрешно книжење на трошок, задоцнета пресметка на плата или неусогласена состојба со купувач може значително да ја промени сликата.

Затоа, првиот чекор е редовно и прецизно книжење. Приходите и расходите треба да бидат евидентирани во соодветниот период, залихите да се следат реално, а побарувањата и обврските да се усогласуваат. Особено кај трговските и производствените компании, вредноста и движењето на залихите често имаат директно влијание врз маржата, ликвидноста и даночните пресметки.

Не гледајте само месечен резултат

Еден месец со високи приходи не значи автоматски успешна година. Можно е продажбата да е резултат на сезонска побарувачка, еднократен договор или поголем попуст што ја намалил реалната маржа. Затоа показателите треба да се споредуваат со претходни месеци, со истиот период од минатата година и со планот на компанијата.

Кога се следи тренд, полесно се забележува дали трошоците растат побрзо од приходите, дали наплатата се влошува или дали определен производ, услуга или клиент носи премал придонес. Ваквите сознанија овозможуваат реакција додека проблемот е управлив, а не кога веќе создава обврски што тешко се покриваат.

Клучни показатели што треба да ги следи управителот

Не е потребно секој сопственик самостојно да анализира десетици финансиски коефициенти. Но неколку области заслужуваат редовно внимание, бидејќи директно влијаат врз стабилноста на компанијата.

• Ликвидност покажува дали фирмата има доволно краткорочни средства за да ги подмири обврските што доспеваат наскоро. Слабата ликвидност бара побрза наплата, подобро планирање на плаќањата или поинакво финансирање.
• Профитабилност покажува колкав дел од приходите останува по покривање на трошоците. Не е доволно да расте прометот ако бруто или нето-маржата се намалува.
• Задолженост покажува во која мера работењето се финансира со обврски. Задолжувањето може да биде оправдано за опрема, проширување или сезонски потреби, но мора да има јасен план за отплата.
• Обрт на побарувања и залихи открива колку брзо парите се враќаат во деловниот циклус. Бавната наплата и непродадените залихи го ограничуваат готовинскиот тек.

Самите показатели не се пресуда. На пример, пониската ликвидност не мора секогаш да значи слабост ако компанијата има сигурни договори, брза наплата и договорени рокови со добавувачи. Но ако истовремено растат неплатените фактури и краткорочните обврски, тоа е јасен сигнал дека е потребна навремена мерка.

Од извештај до конкретна деловна одлука

Вредноста на анализата се гледа во одлуките што произлегуваат од неа. Ако маржата се намалува, менаџментот треба да утврди дали причината е поскапа набавка, неефикасно производство, превисоки оперативни трошоци или продажни цени што не ја следат реалната цена на чинење. Решението не е секогаш покачување на цените. Некогаш подобар ефект има преговор со добавувачи, промена на асортиманот или намалување на трошоците што не создаваат вредност.

Ако анализата покаже дека голем дел од средствата се врзани во побарувања, можно е да се воведат појасни рокови за плаќање, авансни уплати за одредени услуги или поактивна контрола на доспеаните фактури. Кај компании со залихи, извештајот може да покаже кои артикли имаат низок обрт и дали наредната набавка треба да се намали.

Кога се планира инвестиција во опрема, нов деловен простор или вработување, финансиската анализа помага да се процени дали компанијата може да го поднесе дополнителниот трошок. Не е доволно инвестицијата да изгледа корисна. Потребно е да се знае кога ќе почне да носи приход, како ќе влијае на готовината и дали обврските ќе можат редовно да се сервисираат.

Колку често треба да се прави финансиска анализа

За повеќето мали и средни компании, месечната анализа е практичен минимум. Таа овозможува навремено следење на приходи, трошоци, наплата, даночни обврски и ликвидност. Кај фирми со голем број трансакции, брз обрт на залихи или сезонски продажби, корисно е одредени податоци да се следат и неделно.

Годишната сметка е важна, но таа главно објаснува што се случило. Управувањето бара тековен увид во тоа што се случува сега и што може да се случи во следните месеци. Особено пред поголемо плаќање, кредит, инвестиција или договор со нов клиент, потребна е анализа што ја зема предвид реалната состојба, а не само минатогодишниот резултат.

Надворешна стручна поддршка кога бројките бараат контекст

Компанијата не мора да има голем интерен финансиски сектор за да носи информирани одлуки. Важно е да има уредно сметководство, навремени извештаи и стручно лице што ќе ги поврзе бројките со конкретните обврски и планови на бизнисот. Тоа е особено значајно за новоосновани фирми, растечки компании и сопственици кои паралелно управуваат со продажба, операции и вработени.

AKAUNT GRUP пристапува кон сметководството како кон деловна поддршка, а не само како законска обврска. Со точна евиденција, даночна усогласеност и јасно објаснети финансиски состојби, управителот добива основа да реагира навреме и да планира пореално.

Најкорисната анализа не е онаа со најмногу табели. Таа е анализата по која знаете која фактура треба да се наплати, кој трошок треба да се преиспита и дали следниот деловен чекор навистина може да се финансира без да се загрози стабилноста на компанијата.