Кои трошоци се признаваат даночно во фирма?

Трошокот што е правилно книжен не е секогаш и даночно признат. Прашањето кои трошоци се признаваат даночно директно влијае врз даночната основа, висината на данокот на добивка и ризикот од дополнителни обврски при даночна контрола. За компанијата не е доволно да има фактура – потребно е да може јасно да докаже дека расходот е реален, документиран и поврзан со вршењето на дејноста.

Кај данокот на добивка, поаѓалиште е сметководствената добивка, но таа се коригира според правилата од даночните прописи. Токму овие корекции често создаваат разлика меѓу добивката прикажана во финансиските извештаи и добивката врз која се пресметува данок.

Што значи даночно признат трошок?

Даночно признат трошок е расход што може да ја намали даночната основа, затоа што е направен за остварување, обезбедување или одржување на приходите од дејноста. Тој треба да биде евидентиран во деловните книги и поткрепен со соодветна документација.

Во пракса, даночната признаеност најчесто зависи од три прашања: дали расходот има деловна намена, дали постои веродостоен документ и дали износот и начинот на плаќање се во согласност со важечките прописи. Ако недостасува само една од овие основи, трошокот може да биде предмет на даночна корекција.

На пример, набавка на материјал за производство вообичаено има јасна деловна поврзаност. Но, ако за набавката нема фактура, приемница или доказ дека материјалот е примен и употребен, компанијата ќе има тешкотија да го оправда расходот. Истото важи и за услуги: договор, фактура и доказ за извршена услуга се многу посилна основа од фактура без дополнителна документација.

Кои трошоци се признаваат даночно во редовното работење?

Вообичаените расходи што директно служат за деловниот процес најчесто се даночно признати, доколку се правилно документирани. Тоа вклучува набавка на стоки, суровини, потрошен материјал, амбалажа, транспорт, складирање, закуп на деловен простор, комунални услуги, интернет, телефонија и тековно одржување на деловни средства.

Трошоците за плати, придонеси и други исплати кон вработените, исто така, може да бидат признати кога се пресметани и исплатени согласно прописите. Кај надоместоците за вработени – како службени патувања, дневници, теренски додатоци или користење приватно возило за службени цели – потребно е да постои уредна патна наредба, пресметка и документација за службената цел. Исплата без основ или над законски утврдените услови може да создаде дополнителен даночен третман.

Трошоците за стручни услуги се чест и оправдан расход за малите и средни компании. Сметководствени услуги, правни услуги, ИТ-одржување, маркетинг, консалтинг, ревизија и обуки може да бидат даночно признати ако услугата навистина е извршена и е релевантна за работењето. Кај консултантски услуги со повисок износ, корисно е да се чуваат договор, извештај, записник, електронска комуникација или друг доказ за резултатот од услугата.

Основни средства, амортизација и инвестиции

Купувањето опрема, машини, компјутери, мебел или возила не значи секогаш дека целиот износ веднаш се признава како расход. Кога станува збор за средство што ќе се користи подолг период, неговата вредност вообичаено се распределува преку амортизација.

За даночни цели, амортизацијата се следи според пропишаните правила и стапки. Поради тоа, сметководствено пресметаната амортизација и даночно признаената амортизација не мора секогаш да бидат исти. Пред набавка на поголема опрема, корисно е да се процени и финансискиот и даночниот ефект, особено ако инвестицијата се финансира со кредит или лизинг.

Трошоци за возила и патувања

Возилото е една од областите каде најчесто се мешаат деловни и лични потреби. Гориво, сервисирање, осигурување, паркинг, патарини и амортизација може да бидат деловни трошоци, но само во обем во кој возилото се користи за дејноста.

Ако компанијата располага со возило што го користи сопственикот или вработен и за приватни потреби, мора да се разгледа соодветниот даночен третман. Само фактура за гориво не објаснува каде, зошто и за кого е направено патувањето. Евиденција за движење, патни налози и јасна интерна политика се практична заштита за фирмата.

Кај службените патувања, фактурите за хотел, превоз, регистрација за деловен настан и други непосредно поврзани трошоци треба да се чуваат заедно со патниот налог. Целта на патувањето мора да биде деловна, а не лична или туристичка.

Трошоци што често не се признаваат даночно

Најчестата грешка е личен расход да се евидентира како трошок на компанијата. Набавки за домаќинство, приватни патувања, лична облека без јасна работна намена, приватни сметки или трошоци што не се поврзани со дејноста не треба да се користат за намалување на даночната основа.

Проблем претставуваат и расходи без веродостојна документација. Фискална сметка без податоци за компанијата, готовинска исплата без јасна основа, фактура без опис на услугата или документ од добавувач што не може да се поврзе со работата на фирмата може да биде недоволен доказ.

Посебно внимание бараат репрезентацијата, подароците, донациите, спонзорствата и трошоците за деловна забава. Овие расходи не се третираат исто како редовните оперативни трошоци. За нив може да важат ограничувања, посебни услови или обврска за даночна корекција, зависно од видот на расходот и од исполнетоста на законските критериуми.

Расходите поврзани со казни, пенали и камати за непочитување на прописи, исто така, треба внимателно да се разгледаат. Компанијата може сметководствено да ги евидентира, но тоа не значи дека ќе ја намалат даночната основа.

Документите ја одредуваат даночната сигурност

За секој позначаен расход, документацијата треба да ја раскаже целата деловна приказна: што е набавено, од кого, за која потреба, кога е испорачано и како е платено. Фактурата е почетна точка, но често не е единствениот документ што треба да се чува.

Кај набавка на стоки и материјали, корисни се нарачка, испратница, приемница и доказ за плаќање. Кај услуги, договорот и доказот за извршување се клучни. Кај патувања, патниот налог и приложените сметки обезбедуваат јасна трага. Оваа дисциплина не служи само за даночна контрола – таа му овозможува и на менаџментот реално да ги следи трошоците и профитабилноста.

Поврзани лица и расходи што бараат дополнителна проверка

Кога фирмата плаќа закуп, камата, управувачка услуга, консалтинг или друга услуга на поврзано лице, потребно е посебно внимание. Даночните органи може да оценуваат дали цената е пазарна и дали трансакцијата има реална економска основа.

Тоа не значи дека трансакциите со поврзани лица се проблематични сами по себе. Ризикот настанува кога нема договор, услугата не е докажлива или надоместокот значително отстапува од условите што би важеле меѓу независни страни. Навремена документација е многу поедноставна од објаснување на трансакцијата по истекот на годината.

Практична проверка пред годишната даночна пријава

Пред подготовка на пријавата за данок на добивка, вреди да се направи систематска проверка на трошоците што носат најголем даночен ризик. Особено проверете дали личните и деловните расходи се одвоени, дали има трошоци без соодветни документи, дали службените патувања се евидентирани и дали репрезентацијата, донациите и спонзорствата се третирани според важечките правила.

Не чекајте затворање на годината за да се утврди дека важен документ недостасува. Редовната месечна контрола овозможува навремено дополнување на документацијата, правилно книжење и попрецизно планирање на даночната обврска.

Даночното признавање не е прашање на тоа дали трошокот изгледа оправдан, туку дали може професионално да се докаже. Со навремена сметководствена проверка и јасни интерни правила, фирмата го намалува ризикот од непотребни даночни корекции и го задржува фокусот на своето работење.