Пример за основање ДООЕЛ во Северна Македонија

Кога имате договорен прв клиент, готов производ или јасна услуга што сакате да ја наплатувате, основањето фирма не треба да биде причина за застој. Овој пример за основање ДООЕЛ покажува кои одлуки треба да ги донесете, која документација е потребна и што следува по уписот. Целта не е само фирмата да биде регистрирана, туку да почне да работи уредно, со правилно поставени даночни и сметководствени обврски.

Што е ДООЕЛ и кога е соодветна форма

ДООЕЛ е друштво со ограничена одговорност основано од едно лице. Основачот може да биде физичко или правно лице, а одговорноста за обврските на друштвото по правило е ограничена на имотот на самото друштво. Тоа е една од најчестите форми за самостојни претприемачи кои сакаат јасна деловна структура, одвоени лични и деловни финансии и можност подоцна да вклучат нов содружник.

Оваа форма е практична за услужни дејности, трговија, производство, ИТ-услуги, консалтинг и многу други активности. Сепак, изборот не треба да се носи само според брзината на регистрацијата. Ако очекувате специфични лиценци, работа со акцизни производи, голем број вработени или инвеститори, потребно е уште во почетокот да се планираат дополнителните услови.

Пример за основање ДООЕЛ: деловна идеја и основни податоци

Да претпоставиме дека Ана сака да основа фирма за дигитален маркетинг во Скопје. Таа ќе биде единствен основач и управител, а фирмата ќе нуди услуги за управување со социјални мрежи, онлајн рекламирање и подготовка на содржини за други компании.

Пред да почне постапката, Ана ги утврдува клучните податоци: назив на фирмата, адреса на седиште, претежна дејност, основач, управител и висина на основната главнина. Називот мора да биде различен и да не создава забуна со веќе регистрирано правно лице. Адресата треба да биде реална и достапна за службена комуникација, без разлика дали станува збор за сопствен деловен простор, изнајмена канцеларија или друг простор за кој постои соодветна основа за користење.

За претежна дејност, Ана избира шифра што најдобро ја опишува главната активност од која очекува најголем приход. Ова не значи дека фирмата никогаш не може да врши друга дозволена дејност, но правилниот избор од почеток ја намалува можноста за административни недоразбирања со клиенти, банки и институции.

Основачкиот акт е основата на фирмата

Кај ДООЕЛ, основачкиот акт е одлука за основање на друштвото. Во него се уредуваат најважните прашања: кој е основач, кој управува со друштвото, каде е седиштето, со која дејност ќе работи, колкав е основачкиот влог и како ќе се застапува фирмата.

Во примерот, Ана внесува основачка главнина во законски пропишаниот минимален износ за ДООЕЛ, односно денарска противвредност на 5.000 евра, освен ако со закон не е утврдена поинаква примена во конкретен случај. Главнината може да биде паричен или непаричен влог, но непаричниот влог бара попрецизна подготовка и проценка. За повеќето мали услужни бизниси, паричниот влог е поедноставно решение.

Важно е да не се мешаат основачката главнина и реалниот буџет за почеток на работа. Законскиот капитал не е замена за средства за кирија, софтвер, плати, маркетинг, даноци и тековни трошоци. Практичното финансиско планирање треба да предвиди ликвидност барем за првите неколку месеци.

Документи и упис во Централниот регистар

Постапката за упис се спроведува преку релевантниот регистрациски систем и бара точни и усогласени податоци. Во зависност од тоа дали основачот е домашно или странско лице, дали има посебна дејност и дали постои полномошник, документацијата може да се разликува. Во вообичаен случај, се подготвуваат:

• одлука за основање на ДООЕЛ;
• податоци за основачот, управителот, седиштето и дејноста;
• изјави и пријави што се бараат во постапката за упис;
• доказ или документација поврзана со уплатата и обезбедувањето на основачкиот влог, кога тоа е применливо.

Ако Ана е и основач и управител, тоа треба јасно да биде наведено во документите. Таа исто така одлучува дали ќе има самостојно право на потпис, што е вообичаено кај едночлените друштва. Кај фирма со повеќе управители или со лице овластено за специфични постапки, правилата за застапување треба да се формулираат прецизно.

Добро подготвената документација овозможува регистрацијата да се заврши брзо. Но брзината не треба да биде единствениот критериум. Грешка во назив, адреса, дејност или податоци за управителот значи дополнителни измени и непотребни трошоци подоцна.

Што следува веднаш по регистрацијата

Со уписот, ДООЕЛ добива правен субјективитет, но деловното работење штотуку почнува. Ана треба да организира деловна банкарска сметка, да воспостави сметководствено евидентирање и да обезбеди начин за правилно издавање фактури. Ако има вработување, потребни се навремени пријави, договори и пресметка на плата.

Даночниот третман зависи од очекуваниот промет, видот на услугите, клиентите и начинот на плаќање. Регистрацијата за ДДВ не е автоматски потребна за секоја нова фирма, но станува значајна кога се исполнуваат законските услови или кога доброволната регистрација има деловна оправданост. На пример, фирма што работи претежно со ДДВ-обврзници и има значајни влезни трошоци може да има поинаква пресметка од фирма што работи со крајни потрошувачи.

Потребно е навремено да се утврдат и обврските за данок на добивка, персонален данок, придонеси, данок по задршка каде што е применливо, како и обврските кон Управата за јавни приходи и други надлежни органи. Неправилно поставување во првите месеци често создава корекции што одземаат време и носат ризик од камати или санкции.

Сметководството не се остава за крајот на месецот

Многу нови основачи сметаат дека сметководител им е потребен дури откако ќе почнат да издаваат поголем број фактури. Во пракса, најдобар момент за поставување на сметководството е пред првата фактура и пред првиот трошок. Така секој документ има јасна намена, секое плаќање се евидентира правилно, а даночните рокови не стануваат изненадување.

Во случајот на Ана, таа веднаш доставува фактури за софтвер, закуп, телефон, маркетинг и банкарски трошоци. Таа не плаќа приватни расходи од деловната сметка и не ги меша парите на фирмата со личните средства. Оваа дисциплина е суштинска, особено кај ДООЕЛ каде што едно лице често е истовремено сопственик, управител и лице што ја извршува оперативната работа.

Кога основачот сака да повлече средства од фирмата, тоа треба да има соодветна правна и сметководствена основа – плата или надомест, дивиденда по исполнување на условите, рефундација на оправдан трошок или друга дозволена трансакција. Неуредното повлекување готовина може да создаде даночен и сметководствен проблем.

Најчести пропусти при основање ДООЕЛ

Првиот пропуст е избор на дејност без да се провери дали за неа се потребни посебни одобренија, лиценца или стручен кадар. Вториот е формално пријавено седиште без јасно решено право на користење на просторот. Третиот е занемарување на обврските по регистрацијата, особено роковите за пријави, известувања и евиденции.

Чест проблем е и отворање фирма без реален финансиски план. Регистрацијата сама по себе не носи приход, а фирмата има тековни административни и сметководствени обврски дури и кога нема издадени фактури. Затоа, пред основањето е разумно да се пресметаат минималните месечни трошоци и да се одреди кој ќе биде одговорен за доставување документација и одобрување плаќања.

Практична подготовка пред да поднесете пријава

Пред поднесување на документите, подгответе го називот со резервна опција, одлучете кој ќе биде управител, дефинирајте ја главната дејност и проверете дали има посебни услови за неа. Потоа поставете едноставен систем: каде ќе се чуваат договорите, како ќе се нумерираат фактурите, кој ги одобрува трошоците и кога ќе се доставуваат документи до сметководството.

За основачи на кои им е потребна поддршка од подготовката на актите до тековното финансиско работење, AKAUNT GRUP може да обезбеди координирана помош при регистрација, сметководство и даночни обврски. Вредноста не е само во брзо завршена постапка, туку во фирма што е правилно поставена за работа од првиот ден.

ДООЕЛ е добра деловна основа кога е формиран со точни податоци, реален план и дисциплина во секојдневното работење. Времето вложено во правилна подготовка пред уписот најчесто се враќа преку помал ризик, почисти финансии и повеќе простор да се посветите на клиентите и растот на бизнисот.