Даночниот биланс не е формалност што се пополнува на крајот на февруари. Тој е пресметка со која сметководствениот резултат на фирмата се усогласува со правилата за данок на добивка. Затоа, прашањето како се подготвува даночен биланс не почнува со образецот ДБ, туку со точна евиденција, затворени деловни книги и проверени документи за целата година.
За сопствениците и управителите, добро подготвениот даночен биланс значи помал ризик од грешка, подобра контрола врз даночната обврска и појасна слика за резултатот од работењето. Кога податоците се обработуваат навреме, фирмата не носи одлуки под притисок во последните денови пред поднесувањето.
Даночниот биланс е годишна даночна пријава за утврдување на данокот на добивка. Во него се поаѓа од добивката или загубата прикажана во билансот на успех, а потоа се прават даночни корекции согласно прописите. Не секој трошок што е евидентиран во сметководството автоматски се признава како расход за даночни цели.
Практично, ова значи дека финансискиот резултат и даночната основа не мора да бидат исти. Фирма може да има сметководствена добивка, но поради непризнаени расходи да добие повисока даночна основа. Во друг случај, законски дозволени намалувања или пренесена даночна загуба може да влијаат врз конечната обврска. Токму тука е најголемата вредност на внимателната подготовка.
Најсигурниот пристап е подготовката да почне веднаш по завршување на деловната година. Пред да се пополни даночниот биланс, потребно е сметководството да ги затвори приходите, расходите, побарувањата, обврските и состојбата на средствата. Ако основните евиденции не се точни, ниту даночната пресметка не може да биде сигурна.
Прво се усогласуваат салдата со купувачите, добавувачите, банките и благајната. Потоа се проверува дали се евидентирани сите влезни и излезни фактури, пресметки за плати, камати, залихи, амортизација и други настанати трошоци. Посебно внимание бараат трошоците што се книжат кон крајот на годината, бидејќи често токму таму недостига соодветен документ или јасна деловна основа.
За квалитетна подготовка, вообичаено се обезбедуваат следните документи:
Не е доволно документот да постои. Треба да биде поврзан со дејноста на фирмата, правилно евидентиран и достапен при евентуална контрола. Расход без јасна деловна оправданост може да биде спорен, иако е платен од трансакциската сметка на друштвото.
По утврдување на сметководствената добивка, се анализираат ставките што имаат различен третман за даночни цели. Оваа анализа не треба да се прави механички. Секој расход се разгледува според неговата природа, документацијата и условите што ги поставува важечкиот пропис.
Чести примери се расходи што не се поврзани со вршење на дејноста, трошоци без веродостојна документација, одредени репрезентативни трошоци, казни, пенали и камати од јавни давачки. Даночен третман може да имаат и трошоците за возила, подароци, донации, исправка на вредност на побарувања, резервирања и други специфични ставки. Не значи дека секоја ваква ставка секогаш е непризнаена – одговорот зависи од конкретните околности и законските услови.
Амортизацијата е уште една област што бара контрола. Сметководствената амортизација мора да се спореди со даночно признаените стапки и правила. Ако има разлика, таа се одразува во даночниот биланс. Исто така, продажба, расходување или уништување на основно средство треба да биде поткрепено со соодветна одлука и документација.
Кај фирмите што работат со поврзани лица, потребна е дополнителна претпазливост. Цените, заемите, услугите и другите трансакции меѓу поврзани субјекти треба да имаат деловна логика и соодветни докази. Ова не е тема што треба да се остава за денот на поднесување на пријавата.
Пред финалната пресметка, потребно е да се утврди кој даночен режим се применува за конкретното друштво. Даночниот третман може да зависи од висината и видот на приходите, статусот на обврзникот, како и од други законски услови. Данокот на добивка по правило се пресметува по стапка од 10 проценти на утврдената даночна основа, но примената на посебни режими и ослободувања секогаш треба да се провери според важечките правила за соодветната година.
Оваа проверка е особено значајна за новоосновани фирми и за друштва со промени во обемот на работење. Приходот не е исто што и добивка, а погрешното толкување на тој однос може да донесе неточна пресметка. Не е разумно режимот да се избира само според тоа што изгледа поповолно на прв поглед.
Кога се потврдени сметководствениот резултат, корекциите и применливиот даночен третман, се пополнува образецот за даночен биланс. Податоците во образецот треба да се совпаѓаат со финансиските извештаи и со работните пресметки што ја објаснуваат секоја корекција.
Пред електронското поднесување, направете последна контрола на основните износи: вкупни приходи, вкупни расходи, добивка или загуба пред оданочување, зголемувања и намалувања на даночната основа, пресметан данок и евентуални аконтации. Проверете и дали даночниот број, периодот и идентификациските податоци се внесени точно.
Даночниот биланс за данок на добивка се поднесува до Управата за јавни приходи во законски пропишаниот рок, кој вообичаено е до крајот на февруари за претходната година. Бидејќи роковите, обрасците и условите може да се изменат, секоја година треба да се следат актуелните објави и прописи. Поднесување во последен момент носи непотребен ризик: технички проблем, пропуштена корекција или недостиг од време за дополнителна проверка.
Најчестата грешка е мешање на приватни и деловни трошоци. Ако управителот плаќа приватен расход преку фирмата, без соодветен даночен третман и документација, таквата ставка може да создаде даночен ризик. Подеднакво проблематични се непотполни фактури, патни налози без оправданост и договори што не одговараат на реално извршената услуга.
Втора честа грешка е пресметување на даночниот биланс само врз основа на салдото на конто без увид во содржината на ставките. Аналитиката е клучна. На пример, во едно конто за услуги може да има повеќе видови расходи со различен даночен третман.
Трета грешка е занемарување на документацијата по поднесувањето. Даночниот биланс не завршува со електронската пријава. Работните пресметки, одлуките и доказите треба да се чуваат организирано, бидејќи тие ја потврдуваат логиката зад пријавените износи.
Добрата подготовка на даночниот биланс е дел од редовното финансиско управување, а не еднократна годишна обврска. Кога документацијата се води уредно во текот на годината, завршната пресметка станува контролирана постапка наместо итна задача. За фирмите што сакаат сигурна даночна усогласеност и јасна пресметка, стручната проверка пред поднесување е практична инвестиција во мирно работење.
Наплата на побарувања со јасни рокови, точна документација и навремени постапки што ја штитат ликвидноста…
Дознајте како се пресметува нето плата во Македонија: придонеси, персонален данок, лично ослободување и практичен…
Најдобри сметководствени извештаи за менаџери даваат јасна слика за приходи, трошоци, ликвидност и обврски за…
Кој може да биде управител во македонска компанија? Проверете ги условите, ограничувањата, постапката за именување…
Пример даночен инспекциски надзор: документи, рокови и постапки што му помагаат на вашиот бизнис да…
Практичен водич за евиденција на залихи: поставете точни постапки, намалете отстапувања и обезбедете усогласени деловни…