АКАУНТ ГРУП

Како се пресметува нето плата во Македонија

Како се пресметува нето плата во Македонија

Кога вработен ќе договори бруто плата, најчестото прашање е колку средства реално ќе добие на трансакциска сметка. Одговорот не е само одземање на еден данок. За да разберете како се пресметува нето плата, потребно е правилно да се применат придонесите од задолжително социјално осигурување, личното даночно ослободување и персоналниот данок на доход.

За работодавачот, точната пресметка е обврска што директно влијае на усогласеноста со прописите, навремената исплата и довербата кај вработените. За вработениот, таа е основа за реално планирање на личните приходи. Затоа пресметката на плата не треба да се прави приближно или според стари параметри.

Од бруто до нето плата: што се одбива?

Бруто платата е износот договорен во договорот за вработување пред да се одбијат придонесите и персоналниот данок. Нето платата е износот што вработениот го прима по сите законски одбивања.

Во редовна месечна пресметка, од бруто платата најпрво се пресметуваат придонесите за задолжително социјално осигурување. Потоа се утврдува даночната основа за персонален данок на доход. Од таа основа се одбива важечкото месечно лично даночно ослободување, а на преостанатиот износ се пресметува персонален данок.

Поедноставено, логиката е следна:

Нето плата = бруто плата – придонеси – персонален данок на доход

Оваа формула изгледа едноставно, но секој дел има правила, минимални и максимални основици и параметри што може да се менуваат со закон или со годишни усогласувања.

Придонеси што се одбиваат од бруто платата

За редовен работен однос, вообичаено се пресметуваат четири вида придонеси. Вкупната стапка изнесува 28% од соодветната основица:

  • 18,8% придонес за пензиско и инвалидско осигурување;
  • 7,5% придонес за задолжително здравствено осигурување;
  • 1,2% придонес за осигурување во случај на невработеност;
  • 0,5% придонес за дополнителен придонес за задолжително осигурување во случај на повреда на работа и професионално заболување.

Овие придонеси се пресметуваат пред персоналниот данок. Токму затоа не е правилно данокот од 10% да се пресмета директно на целиот бруто износ.

Практично, ако бруто платата е 50.000 денари и ако целата сума е во рамки на применливата основица, придонесите од 28% би изнесувале 14.000 денари. По одбивањето на придонесите, остануваат 36.000 денари како износ од кој понатаму се утврдува даночната основа.

Минимална и максимална основица

Не секоја пресметка започнува механички од договорениот бруто износ. Прописите предвидуваат минимална и максимална основица за пресметување на придонесите. Ова е особено важно кај плати што се блиску до законскиот минимум, кај високи примања, кај неполно работно време и кај одредени специфични ангажмани.

Минималната плата, личното даночно ослободување и лимитите на основиците се параметри што треба да се проверуваат за месецот за кој се врши пресметката. Употреба на табела од претходна година може да доведе до разлика во нето исплатата, неплатени обврски или потреба од корекција на поднесени пресметки.

Како се пресметува нето плата со персонален данок

По одбивањето на придонесите се утврдува основата за персонален данок на доход. Од неа се одбива месечното лично даночно ослободување што важи во периодот на исплата. На преостанатиот износ, кај редовна плата, се применува стапка од 10% персонален данок на доход.

Формулата за даночниот дел гласи:

Персонален данок = (бруто плата – придонеси – лично даночно ослободување) × 10%

Доколку по одбивањето на личното ослободување не остане позитивна даночна основа, нема персонален данок за тој месец. Придонесите, сепак, не се исклучуваат автоматски само затоа што даночната основа е нула.

Личното даночно ослободување е еден од параметрите што најчесто се менува. Затоа во интерни пресметки, понуди за вработување и буџети за плати треба да се користи вредноста што е важечка во конкретниот месец, а не фиксен износ од стар пример.

Практичен пример на пресметка

Да претпоставиме бруто плата од 50.000 денари. За примерот ќе користиме месечно лично даночно ослободување од 10.000 денари. Овој износ е само илустративен – во реална пресметка секогаш се применува тековно важечкиот износ.

Прво се пресметуваат придонесите. На бруто плата од 50.000 денари, вкупните придонеси од 28% изнесуваат 14.000 денари.

Потоа се утврдува даночната основа пред лично ослободување:

50.000 – 14.000 = 36.000 денари

Од овие 36.000 денари се одбива личното даночно ослободување од 10.000 денари:

36.000 – 10.000 = 26.000 денари

Персоналниот данок од 10% на 26.000 денари изнесува 2.600 денари.

Конечно, нето платата е:

50.000 – 14.000 – 2.600 = 33.400 денари

Во овој пример, при бруто плата од 50.000 денари, вработениот би примил 33.400 денари нето. Разликата од 16.600 денари се состои од придонеси и персонален данок.

Зошто нето износот не е секогаш ист?

Двајца вработени со иста договорена бруто плата вообичаено ќе имаат иста нето плата при исти услови. Но, во пракса може да постојат разлики поради видот на исплата, бројот на работни часови, боледување, неплатено отсуство, прекувремена работа, празнична работа или други елементи од месечната пресметка.

Надоместоците за плата и дополнителните примања не се третираат секогаш на ист начин. Регрес, патни трошоци, дневници, надоместоци за исхрана, бонуси и други исплати може да имаат различен даночен и придонесен третман, зависно од нивната природа, висината и исполнетоста на законските услови. Не е доволно некоја исплата само да се означи како „надоместок“ за да биде ослободена од данок или придонеси.

Исто така, кај плата за дел од месецот – на пример при ново вработување или престанок на работен однос – пресметката се прави според остварените часови и применливите правила за тој период. Тука често се јавуваат грешки ако пресметката се прави без точна евиденција на работното време.

Бруто плата, нето плата и реален трошок за работодавачот

При разговор за плата, потребно е јасно да се разликуваат договорената бруто плата, нето износот за исплата и вкупниот трошок што компанијата го планира за вработениот. Во редовниот модел на пресметка, придонесите и персоналниот данок се пресметуваат од бруто платата. Но, реалниот трошок за компанијата може да биде повисок кога се вклучуваат бонуси, надоместоци, опрема, обуки, службени патувања или други трошоци поврзани со работното место.

Затоа при договарање ново вработување е добро прво да се утврди дали понудата е изразена во бруто или во нето износ. Ако се договори само „плата од 50.000 денари“ без дополнително појаснување, може да настане различно очекување кај работодавачот и кандидатот.

Најчести грешки во пресметката на плати

Најчеста грешка е пресметување на 10% данок директно на бруто платата, без претходно да се одбијат придонесите и личното ослободување. Честа е и употребата на застарени износи за даночното ослободување или за минималната основица.

Ризик носи и неправилното евидентирање на часови, отсуства и додатоци на плата. Дури и мала разлика во часовите може да влијае на основицата, на придонесите и на конечниот нето износ. Дополнителен проблем се јавува кога бонусите и надоместоците се исплаќаат без претходна проверка на нивниот даночен третман.

Точната пресметка не е само прашање на тоа колку ќе се исплати на вработениот. Таа вклучува навремено поднесување на соодветните пресметки, правилно плаќање на обврските и уредна документација за секоја исплата.

За компании што растат, најсигурен пристап е платите да се водат како редовен процес со проверени параметри, а не како месечна административна задача во последен момент. AKAUNT GRUP обезбедува практична поддршка за пресметка на плати, даночни обврски и усогласена финансиска администрација, за сопствениците и менаџерите да можат да се фокусираат на работењето. Навремената и точна пресметка е една од најконкретните форми на доверба што компанијата им ја покажува на своите вработени.